Giriş

Horizon Europe, Avrupa Birliği’nin araştırma ve yenilik alanındaki ana finansman programıdır. Ancak programı gerçekten kullanabilmek için sadece “AB projesi” ifadesini bilmek yetmez. Çağrıları nereden takip edeceğinizi, bir topic sayfasında hangi alanların kritik olduğunu, kuruluşunuz için PIC Number’ı nasıl alacağınızı, konsorsiyumu nasıl kuracağınızı ve proje ortağını nereden bulacağınızı sistematik olarak anlamanız gerekir.

Bu rehber tam olarak bu ihtiyaca cevap vermek için hazırlandı. Amaç, Horizon Europe’u ilk kez araştıran bir okuyucuya yüzeysel bir özet sunmak değil; Funding & Tenders Portal, Work Programme, Participant Register ve Partner Search mantığını gerçek kaynaklar üzerinden sade ama teknik doğrulukla açıklamaktır.

Horizon Europe nedir?

Horizon Europe, Avrupa Birliği’nin 2021–2027 dönemi araştırma ve yenilik çerçeve programıdır. Avrupa Komisyonu, programı araştırma ve yenilik için AB’nin temel finansman aracı olarak tanımlar. Program; iklim değişikliği, rekabetçilik, teknoloji geliştirme, iş birliği ve toplumsal etkisi yüksek araştırmalar gibi alanları destekler.

Programı tek parça bir fon havuzu gibi düşünmek hata olur. Yapı kabaca üç sütun ve yatay kapasite başlıkları üzerinden okunur:

• Pillar I – Excellent Science
• ERC
• Marie Skłodowska-Curie Actions
• Araştırma altyapıları
• Pillar II – Global Challenges and European Industrial Competitiveness
• Cluster 1: Health
• Cluster 2: Culture, Creativity and Inclusive Society
• Cluster 3: Civil Security for Society
• Cluster 4: Digital, Industry and Space
• Cluster 5: Climate, Energy and Mobility
• Cluster 6: Food, Bioeconomy, Natural Resources, Agriculture and Environment
• Pillar III – Innovative Europe
• EIC
• European Innovation Ecosystems
• EIT bağlantılı yapılar
• WIDERA / ERA bileşenleri
• Katılım kapasitesini ve Avrupa Araştırma Alanı’nı güçlendiren yapılar

Bu ayrımı anlamadan çağrı aramak, çoğu zaman yanlış yere bakmak anlamına gelir. Çünkü bir araştırmacının veya şirketin aradığı fırsat; bazen doğrudan bir Cluster çağrısında, bazen de MSCA, ERC veya EIC tarafında olabilir.

2026 Horizon Europe çağrıları nasıl takip edilir?

Bu sorunun en kritik kısmı şudur: “2026 çağrıları” ifadesi tek bir liste anlamına gelmez. Bir çağrı 2026 içinde yayımlanmış olabilir; ancak bugün kapalı olabilir. Buna karşılık 2025 sonunda açılan bir topic, 2026’da hâlâ başvuruya açık olabilir. Bu yüzden statik çağrı listeleri kısa sürede eskiyebilir.

En güvenilir yöntem, Funding & Tenders Portal üzerindeki arama ve filtreleme altyapısını kullanmaktır. Portal üzerinden:

• Program bazlı filtreleme yapılabilir,
• Topic ID veya anahtar kelime ile arama yapılabilir,
• Açık / kapanmış çağrılar ayrıştırılabilir,
• Topic detay sayfasına gidilerek resmî koşullar görülebilir.

Burada pratik hata genellikle şudur: Kullanıcı çağrı başlığını görür, başvuruya uygun olduğunu düşünür ve detayları okumadan yol alır. Oysa kararın verildiği yer başlık değil, Topic Page’dir.

Topic sayfasında mutlaka bakılması gereken alanlar

Bir Horizon Europe topic sayfası incelenirken şu başlıklar birlikte değerlendirilmelidir:

1. Topic ID
2. Deadline / opening / cut-off yapısı
3. Scope
4. Expected Outcomes
5. Conditions and Documents
6. Type of Action
7. Budget bilgisi
8. Partner Search bağlantısı
9. Submission service bağlantısı

Bu alanlardan biri bile yanlış yorumlandığında, çok güçlü görünen bir proje fikri teknik olarak uygunsuz hâle gelebilir.

Funding & Tenders Portal neden merkezî araçtır?

Funding & Tenders Portal, çağrı bulma, kuruluş kaydı, partner arama ve teklif gönderme süreçlerini tek çatı altında toplar. Birçok kullanıcı portalı yalnızca “başvuru yollanan ekran” gibi düşünür. Oysa pratikte portal, başvurudan çok daha önce devreye girer.

Tipik kullanım akışı şöyledir:

1. Çağrı veya topic aranır.
2. Topic sayfası incelenir.
3. Kuruluşun PIC durumu kontrol edilir.
4. Partner araması yapılır.
5. Uygunsa taslak başvuru süreci başlatılır.

Yani portal, hem keşif hem kayıt hem de uygulama aracı olarak görülmelidir.

PIC Number nedir?

PIC, Participant Identification Code ifadesinin kısaltmasıdır. Funding & Tenders Portal’da kuruluşların benzersiz biçimde tanımlanmasını sağlayan 9 haneli koddur. Proje başvurusunda, kuruluş bilgilerini her defasında sıfırdan doldurmak yerine bu kod üzerinden ilerlenir.

PIC’in işlevi çoğu zaman yanlış anlaşılır. PIC almak:

• otomatik fon alma hakkı vermez,
• kurumun AB tarafından kalite onayı aldığı anlamına gelmez,
• tek başına yeterlilik belgesi değildir.

PIC, esas olarak kuruluşun portal ekosistemindeki tanımlayıcısıdır.

PIC nasıl alınır?

Kuruluş için PIC oluşturma süreci genel olarak şu mantıkla ilerler:

1. Önce kuruluşun daha önce kayıtlı olup olmadığı kontrol edilir.
2. Kayıt yoksa Participant Register üzerinden yeni kayıt başlatılır.
3. Temel yasal ve iletişim bilgileri girilir.
4. Kayıt sonrasında kuruluş için PIC oluşur.
5. İlgili durumlarda Central Validation Service tarafından doğrulama süreci yürütülür.

Çok kritik nokta: Önce arama, sonra kayıt

En sık hata, kurum zaten sistemde varken tekrar kayıt açmaya çalışmaktır. Bu yüzden süreç daima “Find a registered organisation” kontrolü ile başlamalıdır. Eğer kuruluş zaten varsa, mevcut PIC üzerinden ilerlemek gerekir.

Kuruluş doğrulaması ve PIC sonrası gerçek süreç

Bir kuruluşun sistemde “declared” durumda olması ile “validated” durumda olması aynı şey değildir. Birçok kullanıcı PIC alındığında işin bittiğini düşünür. Oysa doğrulama ve belge kontrolü belirli aşamalarda devreye girer.

Pratik olarak şunu bilmek gerekir:

• Başvuru hazırlığı için kuruluş sistemde tanımlanmış olabilir.
• Seçilen veya ilerleyen süreçlerde, resmi doğrulama talepleri gündeme gelebilir.
• Central Validation Service, ek belge isteyebilir.
• Banka hesabı ve LEAR süreçleri bazı aşamalarda önem kazanır.

Bu yüzden PIC sürecini “tek tıklamayla tamamlanan formalite” gibi değil, “başlangıç niteliğinde kurumsal kayıt” olarak görmek daha doğrudur.

Horizon Europe konsorsiyumu nasıl kurulmalı?

Horizon Europe’un önemli bölümü çok ortaklı yapılar üzerinden yürür. Ancak konsorsiyum kurmak, farklı ülke veya kurum isimlerini yan yana yazmak değildir. Güçlü bir konsorsiyum, çağrının teknik ve uygulamalı ihtiyaçlarına göre rol dağılımı kurulmasıyla ortaya çıkar.

Aşağıdaki tablo, sade ama işlevsel bir değerlendirme çerçevesi sunar:

Konsorsiyum kurarken sorulması gereken temel sorular

• Bu partner neden bu projede olmalı?
• Yalnızca özgeçmiş güçlü olduğu için mi seçiliyor, yoksa çağrı ihtiyacını mı karşılıyor?
• Konsorsiyumda aynı rolü gereksiz biçimde tekrar eden ortaklar var mı?
• Yaygınlaştırma, veri, pilot uygulama veya regülasyon boyutlarında boşluk var mı?

Bu soruların erken aşamada sorulması, zayıf tekliflerin önüne geçer.

Proje ortağı nasıl bulunur?

Horizon Europe tarafında “partner arama” işi hâlâ çok verimsiz yürütülebiliyor. Çünkü birçok kurum bunu yalnızca rastgele e-posta göndermek olarak görüyor. Oysa resmi ve yarı resmi kanallar birlikte kullanıldığında çok daha sistematik bir süreç kurulabilir.

Başlıca kanallar

• Funding & Tenders Portal – Partner Search
• CORDIS
• Ulusal İrtibat Noktaları / TÜBİTAK bağlantıları
• Enterprise Europe Network
• Tematik brokerage etkinlikleri
• Alan odaklı ağlar ve kümelenmeler

Funding & Tenders Portal Online Manual, partner arama işlevinin hem geçmişte fon almış kuruluşları bulmak hem de call/topic bazında partner arama talepleri yayınlamak için kullanılabileceğini açıkça belirtir.

Partner arama ilanında neler yazılmalı?

İyi hazırlanmış bir partner arama metni şu unsurları içermelidir:

• Program / topic kimliği
• Proje fikrinin kısa çerçevesi
• Aranan partner tipi
• Beklenen teknik katkı
• Hedef rol (beneficiary, pilot site, end-user vb.)
• Temas tarihi / son dönüş zamanı
• Gerekirse gizlilik seviyesi

Neler yazılmamalı?

• Patentlenebilir ayrıntılar
• Ham veri setleri
• Tam proposal taslağı
• Kurum içi gizli bütçe yaklaşımı
• Açıkça paylaşılmaması gereken ticari detaylar

Fikri mülkiyet konusu neden teklif aşamasında düşünülmeli?

Horizon Europe’ta en sık yanlış anlaşılan konulardan biri fikri mülkiyettir. “AB sonucu alır”, “koordinatör bütün hakların sahibi olur” veya “projede üretilen her şey otomatik olarak ortak mal olur” gibi genellemeler doğru değildir.

Daha sağlıklı bir çerçeve için şu kavramlar ayrıştırılmalıdır:

• Background: Proje başlamadan önce mevcut olan bilgi, yazılım, patent, veri veya diğer varlıklar
• Results: Proje sırasında üretilen çıktılar
• Joint ownership: Ayrıştırılamayan ortak katkılarda gündeme gelebilecek ortak sahiplik
• Access rights: Projenin yürütülmesi veya sonuçlardan yararlanılması için gerekli erişim hakları

Bu nedenle konsorsiyum kurulurken teknik uyum kadar şu başlıkların da erken konuşulması gerekir:

• Background listesi
• Yazılım ve veri erişimi
• Sonuçların kullanım planı
• Patentleme stratejisi
• Yayın takvimi
• Ticari değerlendirme ve exploitation

DESCA model konsorsiyum anlaşması bu açıdan yararlı bir başlangıç noktasıdır; ancak hukuki değerlendirme yerine geçmez.

Türkiye, Kanada ve diğer ülkeler açısından katılım

Horizon Europe’a katılım konusu program düzeyi bilgi ile topic düzeyi koşulları birbirine karıştırdığında sorun çıkarır. Genel program bilgisi önemli olsa da, son karar her zaman çağrı ve topic koşullarına göre verilmelidir.

Türkiye

Türkiye, Horizon Europe ile ilişkili ülkeler arasındadır. Bu, Türk kurumlarının birçok yapıda doğrudan ve sistem içi şekilde yer alabilmesi açısından önemlidir.

Kanada

Avrupa Komisyonu’nun güncel açıklamasına göre Kanada, 3 Temmuz 2024 itibarıyla Horizon Europe’un Pillar II bölümüne ilişkili ülke olmuştur. Bu bilgi özellikle uluslararası konsorsiyum kurarken kritik önemdedir; çünkü “Kanada tüm programme otomatik eşit şekilde dahildir” gibi genellemeler yanıltıcı olabilir.

2026 bütçe görünümü neden faydalı?

Tek tek topic bütçeleri karar verirken esas alınmalıdır; ancak kümelerin genel bütçe ölçeğini görmek, okuyucunun programın ağırlık merkezini kavramasına yardımcı olur. Örneğin Cluster 4 veya Cluster 5’in yüksek bütçe hacmi, bu alanlarda daha yoğun proje akışı olabileceği konusunda genel bir fikir verebilir.

Horizon Europe’a ilk kez başvuracaklar için kısa yol haritası

1. Önce projeyi değil, doğru topic’i bulun.
2. Scope ve expected outcomes’u dikkatle okuyun.
3. Kuruluşunuzun PIC durumunu erken doğrulayın.
4. Çekirdek konsorsiyumu erken kurun.
5. Eksik uzmanlık alanlarını tespit edin.
6. Hedefli partner araması yapın.
7. Fikri mülkiyet ve gizlilik mantığını baştan konuşun.
8. Teklif yazımına geçmeden önce güçlü-zayıf yön analizi yapın.
9. Son hafta yerine erken önizleme ve iç kontrol yapın.
10. Portal ve topic koşullarını son kez doğrulamadan dosya kapatmayın.

Sık sorulan sorular

PIC Number almak ücretli mi?

Hayır. Participant Register üzerinden kuruluş kaydı ve PIC alma süreci ücretli bir lisans satın alma mantığına dayanmaz.

PIC olmadan partner arayabilir miyim?

Evet. Fikir geliştirme ve partner iletişimi daha erken başlayabilir. Ancak resmi başvuruda kuruluşun sistem içinde doğru tanımlanması gerekir.

Her çağrıda üç ülke zorunlu mu?

Hayır. Bu tür genellemeler yanıltıcı olabilir. Asgari konsorsiyum yapısı topic veya ilgili çağrı koşullarından kontrol edilmelidir.

FundingBox resmi başvuru sistemi mi?

Hayır. Resmî başvuru ve resmî partner arama referansı Funding & Tenders Portal’dır. Diğer platformlar tamamlayıcı araç olabilir.

Topic başlığını beğenmem başvuru için yeterli mi?

Hayır. Karar topic başlığına göre değil; scope, expected outcomes, conditions, eligibility ve action type birlikte okunarak verilmelidir.

Sonuç

Horizon Europe’u gerçekten verimli kullanmak isteyen bir kurum için kritik olan şey, yalnızca fon aramak değildir. Asıl kritik konu; program mantığını anlamak, doğru topic’i seçmek, PIC sürecini doğru yönetmek, proje ortağını bilinçli aramak ve konsorsiyumu teknik ihtiyaçlara göre kurmaktır.

Bu rehberin ana mesajı da budur: Horizon Europe süreci yalnızca bir başvuru ekranından ibaret değildir. Funding & Tenders Portal, Work Programme, Participant Register, Partner Search ve konsorsiyum stratejisi birlikte okunmalıdır. Bu yaklaşım, hem araştırmacılar hem şirketler hem de proje yöneten ekipler için daha sağlam bir başvuru zemini oluşturur.